«Το πληγωμένο Μετόχι της Μονής Βατοπεδίου: Η "κιβωτός" της προσφυγιάς στη Χαλκιδική εκπέμπει κραυγή αγωνίας»

Στο βόρειο άκρο της Νέας Τρίγλιας στη Χαλκιδική στέκει βουβό, εγκαταλειμμένο και πληγωμένο από τον χρόνο ένα πραγματικό αριστούργημα της αρχιτεκτονικής, το Μετοχιακό Συγκρότημα της περιοχής. Αυτό το επιβλητικό καλογερικό κτίσμα ανήκει στην Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπεδίου του Αγίου Όρους. Η ιστορική ταυτότητα του μνημείου είναι χαραγμένη στην ίδια του την είσοδο, καθώς στις επιτοίχιες μαρμάρινες πλάκες που βρίσκονται στην πύλη εισόδου του περιβόλου αναγράφεται το έτος θεμελίωσής του, το 1909, μαρτυρώντας πως δημιουργήθηκε από τη Μονή για τις ανάγκες ελέγχου και διοίκησης των εκτεταμένων καλλιεργειών της περιοχής, η οποία τότε ονομαζόταν Σουφλάρ.

Το συγκρότημα, το οποίο έχει χαρακτηριστεί επίσημα ως έργο τέχνης από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθηλώνει τον επισκέπτη με τις αρχιτεκτονικές του λεπτομέρειες. Πρόκειται για ένα γιγάντιο ορθογώνιο, διώροφο οικοδόμημα, χτισμένο με μια εξαιρετική γκρίζα και κόκκινη τούβλινη τεχνοτροπία. Τα παράθυρά του είναι ξύλινα, περίτεχνα πλαισιωμένα με κόκκινη πέτρα, ενώ στο ισόγειο φέρουν βαριά σιδερένια κάγκελα για λόγους ασφαλείας, με τη σκεπή να στεφανώνεται από τέσσερις μεγάλες καμινάδες. Δίπλα ακριβώς σε αυτό το κτίριο υψώνεται ένας μισογκρεμισμένος αμυντικός πύργος, ο οποίος είναι πολύ παλαιότερος και χρονολογείται από την οθωμανική περίοδο, αποτελώντας αρχικά μέρος του οχυρωμένου τσιφλικιού της περιοχής πριν περάσει στα χέρια του γνωστού Θεσσαλονικέα επιχειρηματία Σαούλ Μοδιάνο και στη συνέχεια εξαγοραστεί από τη Μονή Βατοπεδίου.

Πέρα όμως από την αδιαμφισβήτητη αρχιτεκτονική του αξία, το Μετόχι λειτούργησε ως μια αληθινή κιβωτός για την τοπική κοινωνία και συνδέθηκε άρρηκτα με τη μοίρα της προσφυγιάς. Το 1922, το τεράστιο αυτό κτίριο άνοιξε τις πόρτες του για να προσφέρει την πρώτη ζεστή αγκαλιά και στέγη στους ξεριζωμένους πρόσφυγες που έφτασαν από την Τρίγλια της Μικράς Ασίας και ίδρυσαν τη νέα τους πατρίδα. Η ιστορία επαναλήφθηκε το 1944, όταν οι Γερμανοί έκαψαν το χωριό και το Μετόχι έγινε ξανά το καταφύγιο για τις οικογένειες που έχασαν τα σπίτια τους. Στα μεταπολεμικά χρόνια, το κτίριο συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του, στεγάζοντας το Δημοτικό Σχολείο της περιοχής, αλλά και τον Σταθμό Χωροφυλακής, με τα κρατητήρια να διατηρούνται στο υπόγειό του.

Σήμερα, αυτή η ζωντανή σελίδα της ιστορίας της Χαλκιδικής εκπέμπει ένα δραματικό SOS. Παρά το γεγονός ότι έγιναν κάποιες σωστικές και στερεωτικές παρεμβάσεις κατά τη δεκαετία του 1990 και συντάχθηκαν μελέτες επανάχρησης, το μνημείο έχει αφεθεί στη μοίρα του και στην πλήρη εγκατάλειψη λόγω γραφειοκρατικών εμπλοκών και καθυστερήσεων στην οριστική παραχώρησή του. Τα σημάδια της κατάρρευσης είναι πλέον εμφανή, κομμάτια του κτιρίου υποχωρούν, και η τοπική κοινωνία παρακολουθεί με σπαραγμό ένα στολίδι του τόπου της να μετατρέπεται σε επικίνδυνα ερείπια. Η ανάδειξη του θέματος αποτελεί επιτακτική ανάγκη, ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι αρμόδιοι φορείς πριν η φθορά ολοκληρώσει το καταστροφικό της έργο και χαθεί για πάντα ένα τόσο σπουδαίο κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς

#ΜετοχιΝεαςΤριγλιας #Χαλκιδικη #ΜονηΒατοπεδιου #ΠολιτιστικηΚληρονομια #Ρεπορταζ